Η ανάπτυξη των γευστικών προτιμήσεων των παιδιών. Επιλογή snack για παιδιά

Η ανάπτυξη των γευστικών προτιμήσεων των παιδιών. Επιλογή snack για παιδιά

Η ανάπτυξη των γευστικών προτιμήσεων των παιδιών.
Επιλογή snack για παιδιά

Η επιλογή ενός υγιεινού και νόστιμου snack είναι μια καθημερινή σπαζοκεφαλιά για τους γονείς. Ακόμα και οι πιο ευσυνείδητοι από μας πολλές φορές καταλήγουμε στην εύκολη λύση ενός συσκευασμένου snack που μας εξοικονομεί χρόνο και αρέσει στα παιδιά. Για να μπορέσουμε να αποφύγουμε την παγίδα αυτή ας δούμε πώς αναπτύσσονται οι γευστικές προτιμήσεις των παιδιών.

Αρχίζοντας από τη βρεφική ηλικία παρατηρούμε πως τα θηλάζοντα βρέφη είναι κατά κανόνα λεπτότερα από τα βρέφη που λαμβάνουν γάλα σε σκόνη. Ο κύριος λόγος αυτής της διαφοράς είναι ότι στα θηλάζοντα βρέφη η κατανάλωση γάλακτος καθορίζεται από την πείνα και το αίσθημα κορεσμού του βρέφους ενώ αντίθετα στα βρέφη που λαμβάνουν γάλα σε σκόνη η ποσότητα καθορίζεται από τη μητέρα που πιέζει το βρέφος να τελειώσει το γάλα που έβαλε στο μπιμπερό. Τα θηλάζοντα βρέφη επίσης είναι πιο δεκτικά στην έναρξη στερεών τροφών γιατί η γεύση του μητρικού γάλακτος έχει εναλλαγές ανάλογα με τη διατροφή της μητέρας, ενώ τα βρέφη που παίρνουν σκόνη έχουν συνηθίσει σε μια σταθερή γεύση και αντιστέκονται στην αλλαγή.

 

Η περίοδος κατά την LUNCHBOXοποία προστίθενται οι στερεές τροφές στη διατροφή του βρέφους είναι πολύ σημαντική στην ανάπτυξη των γευστικών προτιμήσεων του κάθε ανθρώπου. Το βρέφος έχει την έμφυτη τάση να προτιμά τις γλυκές και αλμυρές γεύσεις ενώ απορρίπτει τις πικρές και ξινές γεύσεις. Επίσης τείνει να απορρίπτει νέες γεύσεις. Αν βέβαια το καινούργιο τρόφιμο προσφερθεί 10-14 φορές, επέρχεται εξοικείωση με  τη γεύση του και η νέα τροφή  ενσωματώνεται στη διατροφή του παιδιού . Σ’ αυτή την ηλικία τα βρέφη θέλουν να μιμούνται τις διατροφικές συνήθειες των γονιών και να δοκιμάζουν τις τροφές που βλέπουν στο σπίτι τους. Επιπλέον είναι ικανά να  δημιουργούν γευστικούς συνειρμούς. Η απόλαυση ενός τροφίμου με μεγάλη θερμιδική αξία, ειδικά όταν καταναλωθεί όταν το παιδί πεινά πολύ του προσφέρει τόσο μεγάλη απόλαυση που δημιουργεί ένα ισχυρό θετικό αντανακλαστικό πού μεγιστοποιεί την συμπάθεια του για τη συγκεκριμένη τροφή.
Παρόλο που τα παιδιά  σ’ αυτή την ηλικία τρώνε άτακτα και σποραδικά γεύματα φαίνεται ότι η εικοσιτετράωρη πρόσληψη τροφής έχει σωστή αναλογία θρεπτικών συστατικών και ενέργειας. Ο αυστηρός γονικός έλεγχος σ’ αυτή τη φάση μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα από τα επιθυμητά αφού φαίνεται ότι αυξάνει τον όγκο της τροφής, την θερμιδική πρόσληψη, το ποσό του λίπους της τροφής και στερεί από το παιδί τον αυτοέλεγχο τόσο της ποιότητας όσο και της ποσότητας της τροφής με αποτέλεσμα σε μεγαλύτερη ηλικία τα ίδια παιδιά να στρέφονται σε πιο λιπαρές τροφές. Έρευνες αποδεικνύουν ότι το αίσθημα πείνας και κορεσμού κάθε παιδιού είναι κατά κανόνα καλύτερο κριτήριο της ορθής ποιότητας και ποσότητας φαγητού. Επιπλέον πρέπει να αποφεύγεται η επιβράβευση των παιδιών ανάλογα με την ποσότητα τροφής που κατανάλωσαν.

Η επόμενη περίοδος στη ζωή ενός παιδιού είναι η νηπιακή. Στη φάση αυτή η κοινωνική διάσταση της σίτισης είναι πολύ αναπτυγμένη με αποτέλεσμα τα παιδιά να τρώνε πιο πολλά φρούτα και λαχανικά που βλέπουν να καταναλώνουν οι συνομήλικοι τους. Γίνεται λοιπόν προφανές πόσο σημαντικό είναι το ισορροπημένο και υγιεινό μενού στους παιδικούς σταθμούς καθώς και στα παιδικά πάρτι. Η ηλικία αυτή δεν καθορίζει μόνο τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών στην παρούσα φάση αλλά και στη μετέπειτα ζωή τους.

Στην προεφηβική και εφηβική ηλικία αρχίζει να απασχολεί τα παιδιά το βάρος τους ως κριτήριο της φυσικής τους εμφάνισης. Πολλά παιδιά, κυρίως κορίτσια, προσπαθούν να χάσουν βάρος ακόμα κι αν έχουν φυσιολογικό σωματικό βάρος με όλες τις αρνητικές επιπτώσεις που αυτό μπορεί να έχει στην σωματική τους ανάπτυξη και στην ευεξία τους. Τα παιδιά αυτά εμφανίζουν συχνά άγχος και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Στη φάση αυτή η ευθύνη των γονιών έγκειται στην παροχή ισορροπημένων γευμάτων που θα επιτρέψουν στο παιδί να αναπτυχθεί σωστά και ταυτόχρονα να ρυθμίσει το σωματικό βάρος του.

Η τηλεόραση παίζει ένα επίσης σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των διατροφικών προτιμήσεων των παιδιών όλων των ηλικιών. Διαφημίσεις επιδορπίων, αλλαντικών και γενικά προϊόντων χαμηλής διατροφικής αξίας προάγουν την κατανάλωση τους από τα παιδιά.

Οι γονείς επηρεάζουν τη διατροφή των παιδιών τους ποικιλοτρόπως. Ελέγχουν τη διατροφή του βρέφους απόλυτα. Παρέχουν τα φαγητά που είναι διαθέσιμα στο σπίτι, αποτελούν πρότυπα διατροφικών συνηθειών για τα παιδιά τους και τα επηρεάζουν ψυχολογικά. Πολλές φόρες βέβαια τα αποτελέσματα είναι αντίθετα από τα επιθυμητά ειδικά αν οι γονείς ασκούν πολύ μεγάλη πίεση. Η πεποίθηση της πλειονότητας των γονέων ότι ένα απαγορευμένο τρόφιμο γίνεται προοδευτικά μη αρεστό στα παιδιά είναι εσφαλμένη. Αντίθετα, η έλλειψη οδηγεί σε περιστασιακή υπερκατανάλωση και γίνεται συσχετισμός με ευχάριστα κοινωνικά γεγονότα όπως πάρτι και διακοπές. Με το τρόπο αυτό τα υπερθερμιδικά τρόφιμα κατατάσσονται στο υποσυνείδητο τους ως ιδιαίτερα επιθυμητά.
Η μεγαλύτερη πίεση στο θέμα του φαγητού ασκείται κυρίως από γονείς που έχουν οι ίδιοι αυξημένο βάρος ή που το παιδί τους εμφανίζει προβληματική συμπεριφορά στο φαγητό και δεν επιδεικνύει αυτοέλεγχο στη ποσότητα και ποιότητα της τροφής που λαμβάνει με αποτέλεσμα να είναι υπέρβαρο ή λιποβαρές.

Η ευθύνη μας ως γονείς πολλαπλασιάζεται όταν λάβουμε υπόψη μας τα ολοένα αυξανόμενα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στη χώρα μας. 29.9% των Ελληνόπουλων είναι υπέρβαρα ενώ 16.7% είναι παχύσαρκα. Είναι γνωστό ότι υπέρβαροι γονείς έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν υπέρβαρα παιδιά, τα οποία εξελίσσονται σε υπέρβαρους ενήλικες με κίνδυνο ανάπτυξης μεταβολικού συνδρόμου. Αυτό οφείλεται τόσο στη κληρονομικότητα όσο και στο γεγονός ότι οι γονείς διαμορφώνουν το περιβάλλον στο οποίο τα παιδιά αναπτύσσουν τις διατροφικές τους συνήθειες.
Οι νέες οδηγίες διατροφής συνιστούν μείωση του λίπους της τροφής ώστε να προσφέρει το 30% των ημερήσιων θερμιδικών αναγκών του παιδιού και αύξηση των φυτικών ινών και των μακρομοριακών υδατανθράκων. Πρέπει επίσης να καταβάλλεται προσπάθεια να μην δημιουργούμε ομάδες καλών και κακών τροφίμων αλλά ομάδες τροφίμων που επιτρέπεται να καταναλώνουμε σε μεγάλες ή μικρές ποσότητες αντίστοιχα.

Είναι λοιπόν προφανές πως πρέπει όχι μόνο να διδάξουμε στα παιδιά μας να τρώνε υγιεινά αλλά και να μπορούν να επιλέγουν τα σωστά τρόφιμα αυθόρμητα με δική τους πρωτοβουλία. Πρέπει να παρουσιάζουμε μια ποικιλία από θρεπτικά και νόστιμα τρόφιμα από τα οποία τα παιδιά να έχουν δικαίωμα επιλογής, να υποστηρίζουμε την επιλογή τους και να τα αφήνουμε να καθορίζουν την ποσότητα ανάλογα με τη πείνα τους. Μπορούμε να τους διδάξουμε να τρώνε αργά και να μασάνε καλά την τροφή αφού αυτή η διαδικασία οδηγεί σε αίσθημα κορεσμού με μικρότερη ποσότητα τροφής.
Η επιλογή της σωστής διατροφής για τα παιδιά δεν είναι απαραίτητα δύσκολη διαδικασία. Ένας εύκολος οδηγός με ιδέες για ένα ευφάνταστο, ελκυστικό αλλά ταυτόχρονα υγιεινό snack παρατίθεται παρακάτω
LUNCHBOX 2
1 . Φρούτα: προτιμήστε να δώσετε φρούτα αντί χυμούς. Οι φυτικές ίνες χορταίνουν τα παιδιά για περισσότερη ώρα και βοηθούν στη καλή λειτουργία του εντέρου. Η επιλογή του είδους του φρούτου μπορεί να αφεθεί στο παιδί. Η παρουσίαση θα γίνει πιο ελκυστική αν κόψουμε ποικιλία φρούτων σε καλαμάκι ή αν φτιάξουμε μια φρουτοσαλάτα. Μην διστάσετε να προσφέρετε στα παιδιά εξωτικά φρούτα. Είναι μια ωραία αλλαγή από τη ρουτίνα, εμπλουτίζει τις γευστικές τους εμπειρίες και τους προσφέρει ποικιλία σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία.

2. Υδατάνθρακες: Δεν είναι απαγορευμένοι. Απλά αποφεύγετε τα τυποποιημένα πατατάκια, μπισκότα, κέικ κλπ στο σπίτι.
Αντί αυτών μπορείτε να φτιάξετε τσιπς από αραβική πίτα στο φούρνο, να πλάσετε παρέα με τα παιδιά μπισκότα με βρώμη, ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα, σπιτικό κέικ με καρότο ,σταφίδες ή βρώμη.

3. Προϊόντα ολικής άλεσης: προσφέρουν ασβέστιο, βιταμίνες και φυτικές ίνες στη διατροφή των παιδιών. Μπορούν να αντικαταστήσουν το λευκό ψωμί, ρύζι και μακαρόνια στα κυρίως γεύματα τους αλλά μπορούν να δοθούν ως snack όλες τις ώρες ως μπάρες δημητριακών.

4. Τροφές με ψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη όπως γάλα, γιαούρτι αυγά και τυρί με χαμηλά λιπαρά πρέπει να προσφέρονται καθημερινά. Μπορούμε να εμπλουτίσουμε το γάλα και το γιαούρτι με φρούτα φτιάχνοντας smoothies.

5. Λαχανικά: είναι πιθανόν η δυσκολότερη τροφή για τα παιδιά. Κόψτε ωμά λαχανικά σε μπαστουνάκια και σερβίρετε  τα με ντιπ γιαουρτιού ή ταχίνι.

6. Γλυκά: όπως αναφέραμε η ροπή προς τη γλυκιά γεύση είναι εγγενής στα παιδιά. Μην τους τη στερείτε. Εκτός από τα σπιτικά γλυκά που προαναφέραμε δώστε αποξηραμένα φρούτα και επιδόρπια γιαουρτιού με λίγες θερμίδες.

7. Ξηροί καρποί. Προσφέρουν πολλές βιταμίνες και ιχνοστοιχεία και αρέσουν στα παιδιά. Προτιμήστε ανάλατα αμύγδαλα, καρύδια και φιστίκια Αιγίνης. Χρησιμοποιήστε τα στα μπισκότα σας ή σκέτα.

Οι επιλογές που κάνουν τα παιδιά στη διατροφή τους καθορίζουν  το βάρος τους, τα επίπεδα των λιπιδίων στο αίμα τους και την γενικότερη υγεία τους. Είναι καθήκον μας ως γονείς όχι να καταπιέζουμε τα παιδιά μας αλλά να τα καθοδηγήσουμε προς ένα ισορροπημένο τρόπο σίτισης που θα τους επιτρέψει να μεγαλώσουν σωστά χωρίς στερήσεις αλλά και χωρίς υπερβολές. Το παράδειγμα της δικής μας διατροφής και η ωραία παρουσίαση υγιεινών τροφών είναι αρκετό κίνητρο για να τους βοηθήσουμε να διαμορφώσουν μια σωστή διατροφική συνείδηση.

Aμαλία Μιχαηλίδου, MRCP, MRCPCH, DCH

 

 

Δοκιμασίες παιδιατρικής αναπτυξιολογίας

Δοκιμασίες παιδιατρικής αναπτυξιολογίας

ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΗΣ GRIFFITHS

 

Ένας πολύ σημαντικός τομέας της υγείας του παιδιού είναι η νευροανάπτυξη του. Γι’αυτό κάθε φορά που παρατηρούνται  αποκλίσεις από τη φυσιολογική ψυχοπνευματική και κινητική του ανάπτυξη, ο έλεγχος είναι απαραίτητος.

Μεταξύ των πιο χρήσιμων και ταυτόχρονα έγκυρων επίσημων μεθόδων μέτρησης της ανάπτυξης του παιδιού είναι αυτή της Ρουθ Γκρίφιθ.


  • Τί είναι η μέθοδος νευροανάπτυξης Γκρίφιθ;

Royal College of Paediatrics and Child Health

Πρόκειται για μία κλίμακα, η οποία μετράει το ρυθμό ανάπτυξης του παιδιού, από τη γέννηση μέχρι την ηλικία των 8 ετών. Η αξιολόγηση γίνεται με τη βοήθεια ειδικού εξοπλισμού που έχει τη μορφή παιχνιδιών. Το παιδί ‘παίζει’ κατά την εξέταση με τα συγκεκριμένα παιχνίδια ενώ παράλληλα αναπτύσσει κάποιες δραστηριότητες που του υποδεικνύει ο εξεταστής.

H κλίμακα Γκρίφιθ περιλαμβάνει υπο-κλίμακες, για τις οποίες το παιδί ελέγχεται και βαθμολογείται μέσα από μία σειρά δοκιμασιών.

Απόσπασμα από το περιοδικό ‘Το Παιδί μου κι εγώ’  Ιαν. 2006

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ

 

 

Από τη γέννηση μέχρι την ηλικία των 2 ετών, ελέγχονται :

  1. Η Αδρή Κινητικότητα – πχ. αν ένα παιδί σε ηλικία 13 μηνών δεν μπορεί να περπατήσει, θα πρέπει να ελέγχεται
  2. Η Προσωπικότητα και η Κοινωνικότητα – πχ. ένα παιδί που στους 14 μήνες δεν εκτελεί απλές εντολές όπως ‘δώσε μου το ποτήρι’, είναι απαραίτητο να εξεταστεί
  3. Η Ακοή και η Ομιλία – πχ ένα βρέφος θα πρέπει να αντιδρά σε ακουστικά ερεθίσματα, όπως τον ήχο μιας καμπανούλας, αλλιώς χρειάζεται έλεγχος.
  4. Ο Οπτοκινητικός Συντονισμός (πως συντονίζεται δηλαδή το μάτι με το χέρι) – πχ μπορεί ένα μωρό από τους 9 μήνες και μετά να χρησιμοποιεί με επιδεξιότητα το δείκτη και τον αντίχειρα του για να πιάνει μικρά αντικείμενα;
  5. Η Απόδοση και Εκτέλεση (των διαφόρων δοκιμασιών )– π.χ. στην ηλικία των 5 μηνών, αν δώσουμε ένα χαρτί στο μωρό, περιμένουμε να το τσαλακώσει ή να το σκίσει.

Αφού το παιδί συμπληρώσει τα δύο του χρόνια, προστίθεται:

6. Η Πρακτική Λογική (δηλαδή η λογική επεξεργασία των πληροφοριών) – πχ ένα παιδάκι που έχει περάσει τα τρία, θα πρέπει να είναι σε θέση να συγκρίνει δύο πύργους από τουβλάκια και να πει ποιός είναι ο πιο ψηλός. Διαφορετικά, πρέπει ο γιατρός να το ελέγξει.

Ποιές είναι οι ενδείξεις για να υποβληθεί ένα παιδί σε εξέταση με τη μέθοδο Γκρίφιθ;

Η παρατήρηση του γονιού ή του γενικού παιδιάτρου  ότι το παιδί – παρόλο που  κατά τα άλλα δεν φαίνεται να έχει κάποια ιατρικα προβλήματα ή έχει ελεγχθεί για ιατρικά προβλήματα και δεν έχει βρεθεί κάποιος λόγος – εμφανίζει επιβράδυνση της ανάπτυξης του, αποτελεί ένδειξη.

Ειδικότερα αυτή μπορεί να αφορά είτε σε καθολική καθυστέρηση της ψυχικής ή πνευματικής του ανάπτυξης ή των βασικών κινητικών του λειτουργιών, είτε καθυστέρηση σε ένα συγκεκριμένο τομέα. Για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχει μεμονωμένη καθυστέρηση ομιλίας χωρίς όμως αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει καθυστέρηση και στην ακοή .

Όταν όμως διαπιστώνεται καθυστέρηση σε ένα τομέα, θα πρέπει να εξετάσουμε την ανάπτυξη του παιδιού συνολικά. Εκεί ακριβώς έρχεται να βοηθήσει η μέθοδος Γκρίφιθ.

Ποια παιδιά πρέπει οπωσδήποτε  να υποβάλλονται στις δοκιμασίες νευροανάπτυξης Γκρίφιθ;

Υπάρχουν όμως και συγκεκριμένοι οι πληθυσμοί παιδιών που θα |πρέπει οπωσδήποτε  να υποβάλλονται σε αυτή την εξέταση.

Ως ρουτίνα θα πρέπει να ελέγχεται η ανάπτυξη στα παιδιά που γεννήθηκαν σε ηλικία κύησης μικρότερη από 30 εβδομάδες. Συγκεκριμένα, τα πρόωρα πρέπει να εξετάζονται στην ηλικία των τριών και πέντε ετών.

Επιπλέον, παιδιά που δεν μιλάνε στην ηλικία των δύο ή δυόμιση ετών δικαιούνται ένα Γκρίφιθ.

Επίσης, τα παιδιά με χρόνια νοσήματα που αναπτύχθηκαν σε μικρή ηλικία, όπως αυτά με πολύ σοβαρά καρδιολογικά προβλήματα. Εδώ εννοούμε περιπτώσεις παιδιών που χρειάστηκαν καρδιοχειρουργική επέμβαση σε μικρή ηλικία σε συνδυασμό με μακροχρόνιες νοσηλείες.

Μία άλλη κατηγορία αποτελούν τα παιδιά με νεφρολογικά προβλήματα και χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.

Τέλος, τα παιδιά που υπέστησαν είτε τραύμα είτε κάποια πάρα πολύ σοβαρή λοίμωξη, η οποία μπορεί να επιδράσει στο κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα (ή σπανιότερα σηψαιμία), η οποία χρειάστηκε εντατική θεραπεία, διασωλήνωση και υποστήριξη της αναπνοής σε μικρή ηλικία. Αν και τα συγκεκριμένα παιδιά μπορεί να αναρρώσουν πλήρως, υπάρχει το ενδεχόμενο ο κλονισμός της υγείας τους να ήταν τέτοιος ώστε να παρουσιάσουν κάποια επιβράδυνση στην ανάπτυξή τους.

ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΕΞΕΤΑΣΗ

Οι δοκιμασίες νευροανάπτυξης Griffiths χρησιμοποιούνται για να ελεχθούν τα εξής:

1. Η ΑΔΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ:

Στα βρέφη αρχικά παρατηρούμε το πως ξαπλώνουν. Θα ανησυχήσουμε αν δεν  μπορούν να κρατήσουν για λίγο το κεφάλι τους σε όρθια θέση ή αργότερα, αν δεν μπορούν να καθήσουν με ήπια υποστήριξη ή μόνα τους ενώ περίπου στην ηλικία του ενός έτους, αν μπορούν να σταθούν.

Όταν ξεκινάει ο δεύτερος χρόνος, ελέγχουμε μήπως δεν μπορούν να ανέβουν και να κατέβουν σκάλες, γι’αυτό και στο χώρο της εξέτασης υπάρχουν 2-3 σκαλάκια.

Μετά τον 3ο χρόνο, εξετάζονται μήπως δεν μπορούν να τρέξουν γρήγορα ή να ανεβούν σκάλες με ένα πόδι στο κάθε σκαλί όπως οι ενήλικες.

Στον 4ο χρόνο, ελέγχουμε αν μπορούν να κάνουν ποδήλατο με ένα τρίκυκλο ή αν μπορούν να πηδήξουν με σταθερότητα από δύο σκαλάκια. Τον 5ο χρόνο παρατηρούμε αν μπορούν να κατέβουν τις σκάλες προς τα κάτω, όπως οι ενήλικες με ένα πόδι σε κάθε σκαλί ενώ από τον 6ο χρόνο οι δοκιμασίες γίνονται ακόμη πιο σύνθετες.

2. Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ:

Για τα βρέφη, η μητέρα θα πληροφορήσει το γιατρό μήπως το παιδί δεν ηρεμεί  όταν το σηκώνει ή δεν απολαμβάνει το μπάνιο του, πράγμα που συνήθως αρέσει στα μωράκια. Επίσης, ελέγχεται εάν το μωρό είναι σε θέση να  παρακολουθεί κινούμενα αντικείμενα . Από τρισήμιση μηνών και μετά, πρέπει να εκφράζει δύο αναγνωρίσιμα συναισθήματα, όπως χαρά, φόβο ή λύπη.  Αν στους 5 μήνες δεν γυρίζει το κεφάλι σε ένα άτομο που του μιλάει, θεωρείται ανησυχητικό σύμπτωμα. Στους 9 μήνες θα πρέπει να είναι σε θέση να κρατήσει ένα μπισκότο για να φάει.  Στους 11 μήνες βεβαιωνόμαστε ότι έχει αρχίσει να κάνει ‘γειά’ με το χέρι ενώ επάνω στο χρόνο πρέπει να έχει αρχίσει να δείχνει ενδιαφέρον για τις δραστηριότητες των άλλων.

Από 15 μηνών, προσέχουμε μήπως δεν μπορεί να δείξει τα παπούτσια του όταν το ρωτάμε που είναι ή αν δεν μπορεί να χρησιμοποιεί το κουτάλι όταν τρώει.

Λίγο πριν συμπληρώσει τα δύο, ελέγχεται  αν μπορεί να αναγνωρίσει τρία μέρη του σώματος και από τον 3ο χρόνο, θα πρέπει να απαντάει όταν το ρωτάμε το όνομά του ή αν είναι αγόρι ή κορίτσι.

Μέσα στον 4 χρόνο εξετάζεται  αν μπορεί πρώτα να ξεκουμπώσει και σε πιο μεγάλη ηλικία αν μπορεί να κουμπώσει κουμπιά ή να πλένει τα δόντια του χωρίς βοήθεια.

Θα ανησυχήσουμε αν στα 6 χρόνια, χρειάζεται ακόμη βοήθεια για να πλύνει και να στεγνώσει τα χέρια του.

Μετά τον 7ο χρόνο περιμένουμε να ξέρει να δέσει κόμπους και τον 8ο να ξέρει τα γενέθλιά του.

3. Η ΑΚΟΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΜΙΛΙΑ:

Μήπως έχει φτάσει το μωρό τους 6 μήνες και ακόμη δεν μπορεί να συλλαβίσει με δύο διαφορετικές συλλαβές; Ο παιδίατρος πρέπει να το ελέγξει. Γύρω στους 8 μήνες, περιμένουμε να αρχίσει να λέει μία λέξη, όπως μαμά ή μπαμπά, και 3 λέξεις γύρω στο χρόνο. Ωστόσο, αν δεν το κάνει, ο γιατρός είναι που θα αξιολογήσει το κατά πόσο πρέπει ή όχι να ανησυχούμε.

Αφού συμπληρώσει το ένα έτος, θα εξεταστεί εάν είναι σε θέση να αναγνωρίζει τί είναι τα αντικείμενα που βάζουμε μπροστά του και να δείχνει ύστερα από σχετική ερώτηση: ‘πού είναι η κούκλα;’ ‘πού έιναι η μπάλα;’ Ανάλογα με τον αριθμό των λέξεων που δίνει το παιδί, και την ηλικία του, το βαθμολογούμε.

Μετά την ηλικία των 3 ετών, του παρουσιάζονται  ειδικές κάρτες με εικόνες και περιμένουμε να μας πει κάποιες λέξεις από την εικόνα αυτή. Όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία του, τόσο περισσότερες λέξεις περιμένουμε να μας πει. Από τα 5 και μετά, θα πρέπει να μπορεί και να την περιγράψει.

4. Ο ΟΠΤΟΚΙΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ:

Ο εξεταστής θα παρατηρήσει μήπως το μωρό δεν ακολουθεί με τα μάτια το φως ή δεν μπορεί να κοιτάξει σταθερά σε μία καμπανούλα που χτυπάει.  Στους 5-6 μήνες, αν δεν κοιτάει ένα αντικείμενο που πέφτει, χρειάζεται διερεύνηση.

Του δείχνουμε πως να κρατάει μικρούς κύβους στο χέρι και πρέπει να δούμε ότι μπορεί να κρατήσει δύο κύβους μαζί σε κάθε χέρι στην ηλικία του 1 έτους ενώ αναμενόμενο αντανακλαστικό για τους 13 μήνες περίπου, είναι, αφού καλύψουμε με ύφασμα ένα παιχνίδι, να δούμε αν το τραβάει για να πάρει το παιχνίδι. Μετά τους 15 μήνες , βάζουμε το παιδί να φτιάξει ένα πύργο με ειδικά τουβλάκια που περιλαμβάνει το σετ Γκρίφιθ και περιμένουμε να έχει τρία σ’αυτή την ηλικία και να είναι σταθερός. Προς το τέλος του δεύτερου έτους, ελέγχουμε πως γράφει το παιδί με μία κάθετη πρώτα και μία οριζόντια γραμμή μετά.

Όσο μεγαλώνει το παιδί, περιμένουμε να φτιάχνει ψηλότερο πύργο που να παραμένει σταθερός.

Προς το τέλος του τρίτου έτους, θα πρέπει να ελέγχθεί  μήπως δεν μπορεί να αντιγράψει στο χαρτί ένα κύκλο, αφού του δείξουμε. Στην ίδια ηλικία, θα πρέπει να μπορεί να ανταποκριθεί σε μία άλλη δοκιμασία, που είναι να περάσει μικρές χάντρες σε κορδόνι. Κι εδώ, ο αριθμός τους αυξάνει ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.

Στα 5 θα του ζητηθεί να ζωγραφίσει ένα απλό σπίτι ενώ στα επτά του, το σπίτι  που ζωγραφίζει, θα πρέπει να έχει περισσότερες λεπτομέρειες.

5. Η ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗ (ΔΟΚΙΜΑΣΙΩΝ):

Στα βρέφη η εξέταση περιορίζεται και πάλι στην απλή παρατήρηση. Θα φέρουν το παιχνιδάκι που τους δίνουμε στο στόμα; Θα μπορούν να κρατήσουν δύο κύβους που τους δίνουμε, έναν στο κάθε χέρι όταν είναι 3 μηνών;

Στους 7 μήνες, όταν του έχουμε δώσει δύο κύβους και του προσφέρουμε τρίτο, περιμένουμε να δούμε να ρίχνει έναν κύβο για να πάρει τον τρίτο.

Από το 2ο έτος, στην εκτέλεση δοκιμασιών, τους ζητείται  να αντιστοιχήσουν αντικείμενα με ορισμένο σχήμα με τρύπες- υποδοχές, που έχουν το ίδιο σχήμα, πράγμα που θα πρέπει οπωσδήποτε να κάνουν. Με λίγα αντικείμενα στην αρχή και στη συνέχεια περισσότερα, δηλαδή όσο πιο μεγάλο είναι το παιδί, τόσο πιο σύνθετη γίνεται η δραστηριότητα ενώ εισάγεται και χρονομέτρηση των δοκιμασιών.

Στα 5,τους δίδονται 9 κύβοι με τρία διαφορετικά χρώματα και σε ένα ειδικό βιβλιαράκι υπάρχει ένα ειδικό σχήμα με αυτούς τους 9 κύβους, που τα παιδιά πρέπει να αντιγράψουν. Βλέπουμε αν μπορούν να συνδυάσουν αυτό που βλέπουν στο βιβλιαράκι με τους κύβους που έχουν μπροστά τους.

6. Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ  (ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ):

Από την ηλικία των 3 και πάνω, αρχίζει να εξετάζεται,απ’ όσους εφαρμόζουν τη μέθοδο,  η έκτη υπο – κατηγορία, η οποία είναι η λογική διεργασία.

Εδώ ελέγχεται αν τα παιδιά γνωρίζουν έννοιες όπως μικρό-μεγάλο ή αν μετράνε, πράγμα που εκτιμάται ανάλογα με την ηλικία. Ελέγχουμε μήπως η οπτική τους μνήμη δεν είναι επαρκής, χρησιμοποιώντας διάφορες ειδικές κάρτες.  Τους απευθύνουμε ερωτήσεις κατανόησης, όπως ‘τί θα κάνεις αν είσαι κουρασμένος;’ ή ‘τί θα κάνεις αν κρυώνεις; μέχρι πιο πολύπλοκες ερωτήσεις στις μεγαλύτερες ηλικίες όπως ‘ξέρεις πόσα δάχτυλα έχει το δεξί σου χέρι;’ και δεν περιμένουμε  το παιδί να αρχίσει να το μετράει αλλα να μας πει τον αριθμό 5 κατευθείαν, εάν είναι σε  ηλικία 6 και πάνω.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη διατύπωση των ερωτήσεων, η οποία έιναι πολύ συγεκριμένη και ο εξεταστής πρέπει να ακολουθεί πιστά το βιβλίο των οδηγιών.

 

Η διαδικασία

Η εξέταση διαρκεί από μία έως μιάμιση ώρα. Ο εξεταστής και το παιδί κάθονται σε χαμηλές καρεκλίτσες αντικρυστά και ανάμεσά τους έχουν ένα τραπεζάκι, επάνω στο οποίο τοποθετούνται τα αντικείμενα με τα οποία  θα παίζει το παιδί. Η μαμά είναι πάντα μέσα, μαζί του, χωρίς όμως να συμμετέχει.

Ο εξεταστής θα καταγράψει τόσο τη χρονολογική ηλικία του παιδιού όσο και τη νοητική του ηλικία – μετά το τέλος της εξέτασης – από το πηλίκο των οποίων θα προκύψει το αναπτυξιακό πηλίκο του παιδιού.

Το πρόγραμμα Γκρίφιθ, μέχρι την ηλικία των τριών, περιλαμβάνει δύο ερωτήσεις ανά μήνα – 24 ερωτήσεις δηλαδή για κάθε χρόνο της ζωής του παιδιού. Από τον τρίτο χρόνο και μετά, αντιστοιχεί μία ερώτηση ανά δίμηνο. Δηλαδή 6 ερωτήσεις σε κάθε χρονολογικό έτος.

Στο παιδί που λειτουργεί σε επίπεδο ανώτερο από το μέσο όρο, αφού συμπληρώσει 6 επιτυχίες σε ένα επιθυμητό επίπεδο, ο γιατρός θα προσθέσει δυσκολίες πάνω από αυτό το επίπεδο, μέχρι το παιδί να συμπληρώσει έξι αποτυχημένες προσπάθειες, οπότε και σταματάει. Αυτή είναι η κορυφή. Αντίθετα, όταν κάποιο παιδί λειτουργεί σε επίπεδο πολύ χαμηλότερο από την ηλικία του, ο εξεταστής θα το καταλάβει πολύ γρήγορα και ανάλογα θα προσαρμόσει τις δοκιμασίες στις οποίες θα το υποβάλλει.

Οι διάφορες κατηγορίες δοκιμασιών δεν είναι απαραίτητο να γίνονται με τη σειρά. Προϋπόθεση πάντως είναι η λεπτομερής παρατήρηση του παιδιού σε ο,τιδήποτε κάνει.

Αξίζει, στο σημείο αυτό, να αναφέρουμε ότι επειδή γίνεται και ‘ποιοτική εκτίμηση’ των αντιδράσεων του παιδιού, στην περίπτωση που διαπιστωθεί, για παράδειγμα, πρόβλημα στη συγκέντρωση του παιδιού, τότε ο γιατρός περνάει σε άλλου είδους αξιολόγηση, όπως αυτή της κλίμακας Κόνορς, αφού με τη μέθοδο Γκρίφιθ μόνο γενική εκτίμηση της κατάστασης μπορεί να γίνει. Άρα η μέθοδος Γκρίφιθ είναι ένα αδρό εργαλείο.

Πώς γίνεται η βαθμολόγηση;

Η κλίμακα της αξιολόγησης έχει μέσο όρο το 100. Οι φυσιολογικές τιμές κυμαίνονται μεταξύ 85 και 115. Αν δηλαδή το παιδί μετά την εξέταση συγκεντρώνει κάτω από 85%, αυτό σημαίνει ότι ‘φεύγει’ από το 95% του πληθυσμού και βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα νευροανάπτυξης. Αν πάλι σημειώνει βαθμολογία πάνω από το 115, αυτό σημαίνει ότι λειτουργεί σε υψηλότερο επίπεδο από το φυσιολογικό πληθυσμό.

Από τη βαθμολόγηση, προκύπτει τόσο ένα συνολικό σκορ όσο και ένα σκορ για την κάθε μία από τις υπο-κατηγορίες που εξετάζονται.  Έτσι μπορούμε να έχουμε σαφή εικόνα για τη συνολική ανάπτυξη του παιδιού και φυσικά να δούμε τόσο τα δυνατά σημεία του παιδιού όσο  και το που υστερεί, έτσι ώστε να μπορέσουμε να το βοηθήσουμε.

Έχει ενδιαφέρον να αναφέρουμε ότι αυτές οι κλίμακες είναι τόσο λεπτομερείς, ώστε να δείχνουν σε τι επίπεδο λειτουργεί το παιδί σε σχέση με τη χρονολογική του ηλικία, ακόμη και ανά μήνα. Μικρές αποκλίσεις, της τάξης των δύο ή τριών μηνών, δεν εμπνέουν ανησυχία. Αντίθετα, οι μεγάλες αποκλίσεις είναι αυτές που μας κάνουν να επέμβουμε.

Και μετά…τί;

Μετά την εκτέλεση της δοκιμασίας Γκρίφιθ, και ανάλογα με τα αποτελέσματα και τις αποκλίσεις στους διάφορους τομείς ανάπτυξεης, δίνονται προτάσεις από το γιατρό για ιατρική ή παραϊατρική επέμβαση.

Μπορεί να προτείνει, δηλαδή, γλωσσοθεραπεία, κινησιοθεραπεία που γίνεται από φυσικοθεραπευτές ή εργασιοθεραπεία, για τις περιπτώσεις που υπάρχει πρόβλημα με την ανάπτυξη ικανοτήτων των παιδιών όπως το να ντύνονται, ή  να μην μπορούν να δέσουν τα κορδόνια τους.

Κάθε πότε μπορεί να επαναλαμβάνεται η εξέταση Γκρίφιθ;

Το μικρότερο διάστημα που πρέπει να μεσολαβεί ανάμεσα στην αρχική εξέταση και την επανεξέταση είναι 6 μήνες. Τότε μπορεί να διαπιστωθεί αν υπάρχει βελτίωση μετά τη θεραπεία που σύστησε ο γιατρός.

Ποιά είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της μεθόδου Γκρίφιθ;

* Η εξαιρετική λεπτομέρεια που διακρίνει όλα τα στάδια της εξέτασης.

* Η προσεγμένη δόμηση στη δοκιμασία της κάθε υπο-κατηγορίας

* Η ακρίβεια στη διατύπωση των ερωτήσεων.

Επίσης, θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι:

* Οι κατηγορίες ανάπτυξης που εξετάζονται είναι αλληλένδετες, με την έννοια ότι αν ένα παιδί έχει πρόβλημα σε μία από αυτές, ενδέχεται να παρουσιάζει  πρόβλημα και σε άλλες. Για παράδειγμα, ένα παιδί που παρουσιάζει καθυστέρηση στο συντονισμό όρασης και επιδεξιότητας των χεριών, μπορεί να αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα όρασης.

* Η συγκεκριμένη εξέταση είναι προτιμότερο να γίνεται από παιδίατρο ή παιδοψυχίατρο, γιατί θα μπορεί να αξιολογήσει τυχόν παθολογικά ευρήματα αμέσως. Ωστόσο, μπορεί να την αναλάβει και ψυχολόγος.

* Η εκπαίδευση του εξεταστή επιβάλλεται να έχει γίνει στο Association of Research in Infant and Child Development, στην Αγγλία – ειδικά σεμινάρια γίνονται δύο με τρεις φορές το χρόνο – ενώ όλα τα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται στην εξέταση, πρέπει να είναι εγκεκριμένα από τη συγκεκριμένη εταιρεία που έχει τα δικαιώματα της μεθόδου Γκρίφιθ (Test Agency)

* Σχετικά με την εγκυρότητα της μεθόδου Γκρίφιθ:

Έχει μελετηθεί και δημοσιευθεί στον ιατρικό επιστημονικό τύπο έρευνα για την  εγκυρότητα της κλίμακας Γκρίφιθ με αποτελέσματα ακριβείας για παιδιά διαφορετικών εθνικών ομάδων.

Σχετικά με τα μειονεκτήματα…

  • Από πολλούς θεωρείται χρονοβόρα διαδικασία για να ενταχθεί στο πλαίσιο εξέτασης σε κάποιο δημόσιο νοσοκομείο.
  • Για την Ελλάδα, το βασικό πρόβλημα είναι ότι δεν έχει ‘στανταριστεί’(*)  η μέθοδος σύμφωνα με τα δικά μας δεδομένα.
  • Δεν υπάρχει επίσημη μετάφραση στα ελληνικά από τα αγγλικά- κυρίως για την υπο-κλίμακα του λόγου. Η ελληνική γλώσσα έχει πιο δύσκολες λέξεις, για παράδειγμα η λέξη ‘cup’ στα αγγλικά είναι πολύ πιο εύκολη για ένα μικρό παιδάκι από την αντίστοιχη ‘φλυτζάνι’ στα ελληνικά. (Μέχρι τώρα η μέθοδος εκτελείται με μία απλή μετάφραση από τα αγγλικά)

[ (*) Πώς γίνεται το ‘σταντάρισμα’;

Εξετάζονται χιλιάδες παιδιά φυσιολογικά, βγαίνει ο μέσος όρος των απαντήσεών τους τόσο στο σύνολο όσο και στις επιμέρους ερωτήσεις και έτσι ορίζεται η κλίμακα με τις φυσιολογικές τιμές.

Όταν κατά τη δεκαετία 1991 με 2000, διαπιστώθηκε απόκλιση της τάξης του 10% – δεδομένου ότι η αντίληψη των παιδιών έχει σημειώσει μεγάλη πρόοδο-  κρίθηκε απαραίτητη η ‘ανανέωση’ της μεθόδου Γκρίφιθ, προκειμένου να συμβαδίσει με την ανάπτυξη των παιδιών . Σήμερα, έχει ολοκληρωθεί για τη βρεφική ηλικία – μέχρι τα 2 – ενώ τώρα το τεστ ‘ξανασταντάρεται’ για τις ηλικίες 3-5].

 

ΑΜΑΛΙΑ ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ, ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ-ΑΝΑΠΤΥΞΙΟΛΟΓΟΣ

 

 

 

 

 

 

 

line
footer
Powered by WordPress | Designed by Elegant Themes